critical thinking คือ

Critical Thinking คืออะไร?

Critical Thinking คือ การคิดเชิงวิพากษ์ คำว่า “วิพากษ์” ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานได้ให้ความหมายว่าคือ การพิจารณาตัดสิน แต่บางท่านก็แปลความหมาย Critical Thinking ว่าคือ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ

การคิดเชิงวิพากษ์เป็นเรื่องของกระบวนการคิดที่เราใช้ในการตั้งคำถาม กล้าที่จะคิดแตกต่างจากเดิม กล้าที่จะสงสัย กล้าที่จะท้าทายข้อมูลที่มีอยู่

การคิดเชิงวิพากษ์ ทำให้เราสามารถตอบได้ว่าสิ่งที่เราปฏิบัติอยู่นั้นมีที่มาจากอะไร อ้างอิงมาจากอะไรได้บ้าง ไม่ใช่เป็นการตัดสินใจโดยไม่มีข้อมูล หรือไม่สามารถอธิบายได้ว่าเราตัดสินใจเพราะอะไร

Kesamutti Sutta

ซึ่งตรงกับหลักคำสอนในพุทธศาสนา ที่สอนให้พิจารณาให้ถี่ถ้วนก่อนจะตกลงใจเชื่อในสิ่งใด

และความคิดแบบนี้ต้องอธิบายได้ด้วยนะครับว่าเหตุใดจึงเชื่อในสิ่งที่คิด และถ้าไม่เชื่อในสิ่งที่คิดก็ต้องให้เหตุผลได้ด้วยว่าไม่เชื่อเพราะเหตุใด

ต้องมีหลักฐานอ้างอิงประกอบด้วยครับว่าเชื่อหรือไม่เชื่อเพราะเหตุใด ไม่ใช่ยึดตามความคิดของตัวเองฝ่ายเดียว


ทำไมการคิดเชิงวิพากษ์จึงเป็นทักษะแห่งอนาคตที่สำคัญ

1 เพื่อให้มีความสามารถรับมือกับเหตุการณ์ต่างๆที่ไม่แน่นอนได้ดีขึ้น

เนื่องจากปัจจุบันโลกมีการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ต่างๆรวดเร็วมาก อย่างที่มักได้ยินคำว่า VUCA World ซึ่งย่อมากจาก  Volatility (ความผันผวน) Uncertainty (ความไม่แน่นอน) Complexity  (ความสลับซับซ้อน) และ Ambiguity (ความคลุมเครือ)  ทำให้ผู้คนต้องการทักษะการคิดที่จะมารับมือกับความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้น

นอกจากนี้ การมีข้อมูลข่าวสารที่เข้ามาหาตัวเรามากมายไปหมด  เราจะรู้ได้อย่างไรว่าข้อมูลข่าวสารนั้นน่าเชื่อถือหรือไม่ หากเราไม่มีวิธีเครื่องมือช่วยคิดที่ดี  โอกาสที่จะตัดสินใจผิดพลาดก็มีมาก

ดังนั้นหากเรามีทักษะในการคิดเชิงวิพากษ์  เราก็จะมีความสามารถที่จะจัดการกับสถานการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นได้ด้วยความรอบคอบมากขึ้น

2 ช่วยเปิดมุมมองใหม่ๆ ออกจาก Comfort Zone เดิม

การคิดเชิงวิพากษ์เป็นการมองสิ่งที่เกิดขึ้น   จากข้อมูลที่ได้รับ  เหตุการณ์ที่ปรากฏอยู่  โดยการตั้งคำถามว่าอาจจะเป็นอย่างอื่นได้ไหม  หรือจะมีข้อมูลอื่นไหมที่จะมาใช้ประกอบกับการคิดนี้   กล้าตั้งคำถามว่าทำไมต้องทำอย่างนี้  

คำว่าทำไมต้องทำอย่างนี้ไม่ใช่เพื่อที่จะขัดแย้ง  แต่ตั้งคำถามให้เราสามารถวิพากษ์สิ่งที่เกิดขึ้นได้   และหาข้อมูลอื่นๆมาประกอบมากกว่าข้อมูลที่มีอยู่   หรือสิ่งที่ได้รับก่อนปัจจุบัน  

หากเราวิพากษ์ไปเรื่อยๆ  เราก็จะได้มุมมองแนวคิดข้อมูลเพิ่มเติม  การคิดเชิงวิพากษ์จะทำให้เราสามารถตอบเหตุและผลของสิ่งที่เราตัดสินใจได้   

ที่เป็นอย่างนี้เพราะเราคิดเชิงวิพากษ์จนกระทั่งมีข้อมูลมากพอในการตัดสินใจ   ดังนั้นทุกการตัดสินของคนที่คิดเชิงวิพากษ์  จะต้องตอบได้ว่ามาจากข้อมูลหลักการ  หรือแนวคิดอะไรที่เป็นต้นทางของการตัดสินใจเรื่องนั้น  

ดังนั้นเวลาเราเจอปัญหาเราอาจจะเป็นนักแก้ปัญหา   แต่การคิดเชิงวิพากษ์ช่วยให้เราหยุดการแก้ปัญหาแบบเดิมๆไว้ก่อน   เพราะอาจจะมีวิธีการอื่นๆ  หากมีข้อมูลประกอบอื่นๆเพิ่มเติม  

อาจจะมีวิธีการที่ดีกว่านี้หากเรากล้าวิพากษ์วิธีที่ดีที่สุดอยู่แล้ว   ตรงจุดนี้ครับการคิดเชิงวิพากษ์ไม่ใช่การขัดแย้ง  แต่เป็นการกล้าคิดอีกอย่างหนึ่ง   กล้าสงสัยว่าต้องเป็นอย่างนี้เหรอ   กล้าที่จะท้าทายสิ่งที่มันเกิดขึ้นอยู่แล้วและเป็นจริงตรงนั้นว่า  มันอาจไม่เป็นอย่างนั้นก็ได้

critical thinking support creativity

ดังนั้นการคิดเชิงวิพากษ์จึงเป็นทักษะที่มีความสำคัญ  และเป็นทักษะที่คนส่วนใหญ่ละเลยที่จะนำมาใช้  เพราะคนส่วนใหญ่มักยึดติดกับความเชื่อเดิมๆ หรือติดอยู่ใน Comfort Zone

แต่การคิดเชิงวิพากษ์จะต้องกล้าที่จะคิดในมุมอื่นๆ หรือออกจาก Comfort Zone เดิม ถึงแม้ข้อมูลที่มีอยู่นั้นดีที่สุดแล้วก็ตาม 

ถึงแม้การฝึกให้มีความคิดเชิงวิพากษ์จะค่อนข้างยาก  แต่หากพัฒนาจนเป็นทักษะติดตัวแล้วเชื่อมั่นได้เลยครับว่าจะช่วยให้สามารถผ่านพ้นเหตุการณ์ต่างๆด้วยวิธีใหม่ๆ  หรือสามารถเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วได้อย่างแน่นอน  

เพราะเราไม่ยึดติดกับสิ่งที่มันเป็นอยู่  หรือความจริงที่เรามี  แต่เรากล้าที่จะตั้งคำถามตั้งข้อสงสัยทำเรื่องท้าทายเพิ่มขึ้นครับ   ดังนั้นการคิดเชิงวิพากษ์หรือ Critical Thinking จะมีความสำคัญกับโลกยุคปัจจุบันค่อนข้างมาก

3 ทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์

Critical Thinking หรือการคิดเชิงวิพากษ์ ทำให้เราจัดการกับความเชื่อเดิมๆของเรา

โดยการตั้งคำถามว่าถ้าเป็นอย่างอื่นล่ะ   และมีข้อมูลอะไรที่มาอ้างอิงบ้างถึงต้องเป็นอย่างนี้    ก็จะทำให้เราสามารถที่จะค้นหาแนวทางที่ใหม่ๆ   

เนื่องจากถ้าเรายังใช้หลักการคิดเดิมๆกับสถานการณ์ที่มันเปลี่ยนแปลงไป  ก็อาจจะไม่ได้ผลลัพธ์อย่างที่เราคาดหวัง   และถ้าเรายังยึดติดกับความคิดเดิมๆ  หรือแนวทางปฏิบัติแบบเดิมๆ  ก็จะทำให้เราไม่ทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคปัจจุบัน

ดังนั้นการคิดเชิงวิพากษ์จึงเป็นสกิลที่มีความสำคัญมาก  สำหรับบุคลากรในยุคนี้  

ดังนั้นหากบุคลากรสามารถที่จะสร้างทักษะหรือสกิลของการคิดเชิงวิพากษ์หรือ Critical Thinking ได้   ก็จะทำให้สามารถที่จะบรรลุเป้าหมายไม่ว่าสถานการณ์จะมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร

4 มีความสามารถไตร่ตรองแยกแยะข้อเท็จจริงได้ดีขึ้น

คนที่มีทักษะการคิดเชิงวิพากษ์  จะเข้าใจว่าข้อมูลที่ได้รับมา อาจจะมีข้อเท็จแฝงปนอยู่กับข้อจริงได้เสมอ 

แต่สามารถแยกแยะข้อมูลที่ไม่มีเหตุผลสนับสนุน  หรือข้อมูลที่บิดเบือนไปจากความจริง

ทั้งนี้ความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณ   ขึ้นอยู่กับพื้นฐานความรู้ความเข้าใจเรื่องต่างๆของตัวบุคคล  ประสบการณ์ที่ผ่านมา และการฝึกฝนทักษะนี้อยู่บ่อยๆอีกด้วย


ประโยชน์ของการมีทักษะการคิดเชิงวิพากษ์

บุคคลที่รู้จักนำทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ไปใช้ในชีวิตประจำวันย่อมเกิดประโยชน์ดังนี้   

มีความมั่นใจในการเผชิญต่อปัญหา   สามารถตัดสินใจในสถานการณ์ต่างๆได้อย่างเหมาะสม  มีบุคลิกภาพดี 

ทำให้เป็นคนสุขุมรอบคอบละเอียดลออ   ช่วยพัฒนาวิธีคิดอย่างมีเหตุมีผล  ส่งผลให้สติปัญญาเฉียบแหลม  เป็นผู้ที่ปฏิบัติงานอยู่บนหลักของเหตุและผล 


Critical Thinking มีขั้นตอนอย่างไร

Critical Thinking มี 5 ขั้นตอนดังต่อไปนี้

  • ขั้นที่ 1 ระบุประเด็นเพื่อกำหนดประเด็นของปัญหา
  • ขั้นที่ 2 รวบรวมข้อมูลและทำความเข้าใจ 
  • ขั้นที่ 3 วิเคราะห์ จัดระบบข้อมูล  แยกแยะ ความแตกต่างของความคิดเห็น การแปลและอธิบายปัญหา
  • ขั้นที่ 4 ประเมินความสมเหตุสมผลของข้อมูล
  • ขั้นที่ 5 สรุปข้อมูล และพิจารณาทางเลือกที่สมเหตุสมผล

สรุป

การคิดเชิงวิพากษ์หรือ Critical Thinking คือ ทักษะแห่งอนาคตที่มีความสำคัญมากขึ้นเรื่อยๆ และเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน   

เนื่องจากเรากำลังอยู่ในยุคที่มีข้อมูลข่าวสารมากเกินไป   ทำให้ต้องพิจารณาให้ได้ว่าข้อมูลไหนน่าเชื่อถือ ไม่น่าเชื่อถือ 

เพราะถ้าเราตัดสินใจทำตามข้อมูลแล้วผิดพลาดขึ้นมา  ย่อมส่งผลเสียกับองค์กรและตนเองอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อย่างไรก็ตาม Critical Thinking เป็นสิ่งที่ไม่ได้ติดตัวมาแต่กำเนิด แต่เป็นทักษะที่ทุกคนสามารถฝึกฝนให้มีขึ้นได้   

ซึ่งโดยปกติธรรมชาติแล้ว   มนุษย์มักจะตัดสินใจตามใจตัวเองเสมอครับ  โดยมักยึดติดกับประสบการณ์เดิมๆหรือที่เคยเชื่อกันมา  

แต่เมื่อฝึกทักษะนี้ได้มากๆก็จะทำให้เป็นคนที่มีเหตุผล  ไม่เชื่ออะไรง่ายๆ   ซึ่งในโลกยุคใหม่จำเป็นที่จะต้องมีทักษะการคิดแบบ Critical Thinking ไว้มากๆครับ

Reference:
Wikipedia -Critical Thinking
Psychology Wiki
ทักษะ Soft Skill ที่จำเป็นในการทำงานยุคดิจิทัล

บทความที่เกี่ยวข้อง

ทักษะในศตวรรษที่ 21

ทักษะในศตวรรษที่ 21 คือชุดของทักษะ ความรู้ที่สำคัญเพื่อประสบความสำเร็จในศตวรรษที่ และเตรียมพร้อมสำหรับโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและมีความท้าทาย...

admin
ทักษะในศตวรรษที่ 21

12 เทคนิคการตั้งเป้าหมายสู่ความสำเร็จ

สิ่งสำคัญอย่างหนึ่งที่จะทำให้ชีวิตคนเรามีความก้าวหน้าคือ "การตั้งเป้าหมาย" เพราะเป้าหมายจะทำให้เรารู้ว่าต้องวางแผนและเตรียมตัวอย่างไร บทความนี้มีข้อแนะนำที่เป็นประโยชน์...

admin
การตั้งเป้าหมายในชีวิต goal setting

100 คำคมสร้างแรงบันดาลใจ ปลุกพลัง สร้างกำลังใจให้ชีวิต

กำลังใจดีๆบางครั้งก็ได้มาจากข้อความสั้นๆ บทความนี้จึงรวบรวมคำคมสั้นๆ ประโยคทรงพลัง คําคมสร้างแรงบันดาลใจ สร้างกำลังใจสู่เป้าหมายและความสำเร็จ...

admin
คำคมสร้างแรงบันดาลใจ

ผู้นําที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร คุณสมบัติของผู้นำที่ดีที่น่ารู้

ผู้นำที่ดีไม่ใช่เพียงผู้สั่งการเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมีคุณสมบัติที่เหมาะสม สามารถสร้างแรงจูงใจให้คนในทีมทำงานด้วยความเต็มใจ ผู้นำที่ดีควรมีคุณสมบัติอย่างไรจึงเป็นเรื่องน่าเรียนรู้...

admin
ผู้นําที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร

ขออภัยค่ะ ยังไม่มีหลักสูตร Public Training ในช่วงนี้

กรุณากรอกชื่อและอีเมลฝากไว้ได้นะคะ เราจะแจ้งให้ทราบถ้ามีข้อมูลอัพเดทค่ะ
Subscription Form